Rekcja przymiotnika - przymiotniki niemieckie z przyimkami

Niektóre przymiotniki w języku niemieckim występują z przyimkami i w ten sposób tworzą pełne wyrażenie (np. zły na, zaopatrzony w, zdany na, nadający się do itp.). Ponieważ niektóre przyimki mogą występować zarówno z biernikiem (der Akkusativ) jak i celownikiem (der Dativ), należy zwrócić na to szczególną uwagę. Pamiętajmy, iż poniższe przymiotniki zawsze występują z czasownikiem sein (być). Pamiętajmy iż czasownik sein (być) występuje w różnych formach w zależności od czasu i trybu!

czas
teraźniejszy
playsein
czas przeszły
niedokonany
playwar
czas przeszły
dokonany
playist gewesen
czas
przyszły
playwerden
tryb
przypuszczający
playwäre

Z przyimkiem an występują:

an + Dativ (celownik)
playarm ubogi w
playerkrankt chory na
playinteressiert zainteresowany
playreich bogaty w
playschuld winny
an + Akkusativ (biernik)
playgebunden związany z
playgewöhnt przyzwyczajony do

A oto kilka przykładów:

playIch bin an Hunde gewöhnt und habe keine Angst vor ihnen. Jestem przyzwyczajony do psów i nie boję się ich.
playSüßigkeiten sind arm an Nährstoffen. Słodycze są ubogie w środki odżywcze
playViele Kranke sind an Heilpflanzen interessiert. Wielu chorych jest zainteresowanych roślinami leczniczymi.
playAn welchen Rohstoffen ist Polen reich? W jakie surowce mineralne jest Polska bogata?
playWer ist schuld an diesem Unglück? Kto jest winny temu nieszczęściu?

Z przyimkiem auf występują:

auf + Dativ (celownik)
playblind ślepy na
playtaub głuchy na
auf + Akkusativ (biernik)
playangewiesen zdany na
playaufmerksam uważny na
playböse zły na
playeifersüchtig zazdrosny o
playneugierig ciekawy
playneidisch zawistny o
playstolz dumny z
playwütend wściekły na

Dla przykładu kilka zdań:

playBist du eifersüchtig auf deinen Freund? Jesteś zazdrosna o twojego chłopaka?
playBitte, sei nicht böse auf mich! Proszę, nie bądź na mnie zły!
playEr ist auf Hilfe fremder Menschen angewiesen. On jest zdany na pomoc obcych ludzi.
playDer Vater ist stolz auf seinen Sohn. Ojciec jest dumny ze swojego syna.
playIch bin auf einem Ohr taub und höre nicht alles, was du sagst. Jestem głuchy na jedno ucho i nie słyszę wszystkiego, co mówisz.
playIhr wartet auf die Zeichen nicht aufmerksam! Oni nie byli uważni na znaki.

Tylko trzy przymiotniki występują z przimkiem bei. Po przyimku bei rzeczownik zawsze występuje w celowniku (der Dativ):

playbehilflich pomocny w/przy
playbeliebt ulubiony przez
playverhasst znienawidzony przez

Spójrzmy na poniższe zdania:

playEine Stadtkarte ist behilflich bei einer Stadtrundfahrt. Mapa jest pomocna w zwiedzaniu miasta.
playDiese Informationen sind behilflich bei der Firmengründung. Te informacje są pomocne w zakładaniu firmy.
playWelches Waschpulver ist beliebt bei den Konsumenten? Który proszek do prania jest ulubiony przez konsumentów?
playDie Schule ist verhasst bei fast allen Schülern. Szkoła jest znienawidzona przez prawie wszystkich uczniów.

Przyimek für wymaga użycia rzeczownika w bierniku (der Akkusativ):

playaufgeschlossen otwarty na
playbekannt znany z
playcharakteristisch charakterystyczny dla
playgeeignet nadający się do
playnotwendig konieczny do
playvorteilhaft korzystny dla
playzuständig odpowiedzialny za, właściwy dla
playinteressant interesujący dla
playklar jasny dla
playmöglich możliwy dla
playnützlich użyteczny dla
playschädlich szkodliwy dla
playverständlich zrozumiały dla
playwichtig ważny dla

Oto przykłady zastosowania w zdaniach:

playSie ist immer für neue Ideen aufgeschlossen. Ona jest zawsze otwarta na nowe pomysły.
playWer ist zuständig für die Sicherheitskontrollen am Flughafen? Kto jest odpowiedzialny za kontrolę bezpieczeństwa na lotnisku?
playAbgase sind schädlich für die Umwelt. Spaliny są szkodliwe dla środowiska.
playDas Kaffeehaus ist für seine Torten bekannt. Ta kawiarnia jest znana ze swoich tortów.
playCharakteristisch für diesen Nationalpark sind Dünenpflanzen. Charakterystyczne dla tego parku narodowego są rośliny wydmowe.
playIst vegetarische Ernährung für Kinder geeignet? Czy wegetariańskie odżywianie nadaje się dla dzieci?
playNotwendig für die Teilnahme an dieser Reise vor allem ein gültiger Pass. Konieczny do udziału w tej podróży jest przede wszystkim ważny paszport.
playDieser Vertrag ist für beide Parteien vorteilhaft. Ta umowa jest korzystna dla obu stron.

Przyimek gegen występuje tylko z biernikiem (der Akkusativ):

playallergisch mieć alergię na
playgleichgültig obojętny na
playmisstrauisch nieufny wobec
playstreng wymagający

Przykłady:

playJedes fünfte Kind ist allergisch gegen bestimmte Nahrungsmittel. Co piąte dziecko ma alergię na określone środki spożywcze.
playDie Mutter ist gegen die Bitten ihres Sohns gleichgültig. Matka jest obojętna na prośby syna.
playIch bin gegen alles misstrauisch,was ich aus dem Internet herunterlade. Jestem nieufna wobec wszystkiego, co ściągam z internetu.

Przyimek in łączy się tylko w jednym przypadku z biernikiem (der Akkusativ) a w pozostałych przypadkach występuje z celownikiem (der Dativ).

in + Akkusativ (biernik)
playverliebt zakochany w
in + Dativ (celownik)
playbewandert obeznany z, orientujący się w
playerfahren doświadczony w
playgeübt wyćwiczony w, wprawny w, obeznany z
playnachlässig niedbały w
playwohnhaft zamieszkały w

Szczególną uwagę należy zwrócić na występujący z biernikiem (der Akkusativ) verliebt in (zakochany w):

playThomas ist in seine Freundin verliebt. Thomas jest zakochany w swojej przyjaciółce.
playMeine Mutter ist in meinen Vater verliebt. Moja matka jest zakochana w moim ojcu.
playSind sie geübt im Umgang mit diesen Maschinen? Czy jest Pan obeznany z obchodzeniem się z tymi maszynami?
playDer Autor des Romans ist wohnhaft in der Schweiz. Autor tej powieści jest zamieszkały w Szwajcarii.

Przyimek mit zawsze łączy się z celownikiem (der Dativ):

playbefreundet zaprzyjaźniony z
playbekannt znać kogoś
playeinverstanden zgodny z
playfertig skończyć z
playvergleichbar porównywalny z
playverheiratet zamężna, żonaty
playversehen zaopatrzony w
playzufrieden zadowolony z

Użycie w zdaniach nie powinno sprawiać problemów:

playSie ist bekannt mit dem Schauspieler. Ona zna tego aktora.
playBist du mit meiner These einverstanden? Zgadzasz się z moją tezą?
playDie Mutter ist zufrieden mit der Entscheidung ihrer Tochter. Matka jest zadowolona z decyzji córki.
playAngela ist befreundet mit meiner Schwester. Angela jest zaprzyjaźniona z moją siostrą.
playDiese Zeitschrift ist vergleichbar mit anderen Frauenzeitschriften wie Elle oder Vogue. To czasopismo jest porównywalne z innymi czasopismami kobiecymi jak Elle czy Vogue.
playDie Küche in diesem Ferienhaus ist versehen mit Mikrowelle, Kühlschrank und Geschirrspüler. Kuchnia w tym domku letniskowym jest zaopatrzona w mikrofalówkę, lodówkę i zmywarkę do naczyń.

Kolejnym przyimkiem, który łączy się tylko z celownikiem (der Dativ) jest nach:

playehrgeizig ambitny
playgierig żądny
playverrückt zwariowany na punkcie
playIch bin so gierig nach Leben! Jestem tak żądna życia!
playIch bin verrückt nach dir. Zwariowałem na twoim punkcie.
playEr ist verrückt nach dieser Schauspielerin. On zwariował na punkcie tej aktorki.

Przyimek über zawsze występuje z biernikiem (der Akkusativ):

playärgerlich zły, rozgniewany z powodu
playentsetzt przerażony
playerfreut uradowany z
playerstaunt zdumiony
playfroh zadowolony z
playglücklich szczęśliwy z
playtraurig smutny

Kilka przykładów:

playWir sind froh über jede positive Botschaft. Jesteśmy zadowoleni z każdej pozytywnej informacji.
playAlle sind erstaunt über ihren Rücktritt. Wszyscy są zdumieni jej odejściem.
playDer Vater ist entsetzt über die Lügen seines Sohnes. Ojciec jest przerażony kłamstwami syna.
playSei nicht traurig über mich. Nie bądź smutna z mojego powodu.
playDer blinde Mann ist glücklich über die Chance, wieder sehen zu können. Niewidomy mężczyzna jest szczęśliwy z szansy, że znów będzie mógł widzieć.
playDie Eltern sind ärgerlich über die Noten ihres Kindes. Rodzice zą rozgniewani z powodu ocen swojego dziecka.

Z przyimkiem um i biernikiem (der Akkusativ) występują tylko dwa przymiotniki:

playbesorgt troszczyć się o
playverlegen zakłopotany
playDer Papst ist um verlorene Seelen besorgt. Papież troszczy się o zagubione dusze.
playDie Redaktion ist um den Bericht verlegen. Redakcja jest zakłopotana tym doniesieniem.

Przyimek von łączy się tylko z celownikiem (der Dativ):

playabhängig zależny od
playbeeindruckt będący pod wrażeniem
playbegeistert zachwycony
playfrei wolny od
playvoll pełny

Oto zastosowanie w zdaniach:

playKleine Kinder sind frei von Verpflichtungen. Małe dzieci są wolne od zobowiązań.
playJeder ist beeindruckt von seiner Intelligenz. Każdy jest pod wrażeniem jego inteligencji.
playElla ist begeistert von dem Klavierspiel ihres Bruders. Ella jest zachwycona grą na fortepianie swojego brata.
playDas Leben ist voll von Überraschungen. Życie jest pełne niespodzianek.

Przyimek vor łączy się tylko z celownikiem (der Dativ):

playblass blady z
playrot czerwony z
playsicher zabezpieczony przed
playstumm niemy z
playSie ist blass vor Neid. Ona jest blada z zazdrości.
playIhr Geld ist sicher vor dem Zugriff anderer. Państwa pieniądze są zabezpieczone przed dostępem innych.
playDer Junge ist stumm vor Angst. Chłopiec jest niemy ze strachu.

Także zu łączy się tylko z celownikiem (der Dativ):

playbereit gotowy do
playfähig zdolny do
playentschlossen zdecydowany na
playlieb miły dla
playnett miły dla
playfreundlich przyjazny dla
playDer Airbus ist bereit zum Abflug nach Berlin. Airus jest gotowy do odlotu do Berlina.
playDer Mensch ist fähig zum Guten und zum Bösen. Człowiek jest zdolny do czynienia dobra i zła.
playKinder, seid lieb zueinander! Dzieci, bądźcie dla siebie miłe!
playMein Bruder ist freundlich zu allen Menschen. Mój brat jest przyjazny dla wszystkich ludzi.
playViele Länder sind entschlossen zum Kampf gegen den Terrorismus. Wiele krajów jest zdecydowanych na walkę z terroryzmem.
pozostałe zakładki:
Przymiotniki, zagadnienia:
Komentarze (1)

Uwaga na przymiotnik blind

- blind auf + Dativ - ślepy/niewidomy na np. jedno oko
- blind für + Akkusativ - ślepy na coś

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.