Szyk wyrazów w zdaniu pobocznym - język niemiecki

Zdanie poboczne (der Nebensatz) to część zdania podrzędnie złożonego (składającego się z dwóch lub więcej krótszych zdań).

Co to oznacza?

Przede wszystkim to, że zdanie poboczne to takie zdanie, które swoją treścią odpowiada na pytanie, które można zadać w stosunku do treści zdania głównego:

playDa ich faul bin, treibe ich wenig Sport. Ponieważ jestem leniwy, uprawiam mało sportu. zdanie główne: Uprawiam mało sportu (dlaczego?)
odpowiedź na to pytanie jest w zdaniu pobocznym: Ponieważ jestem leniwy.
playSie hat gesagt, dass sie krank sei. Powiedziała, że jest chora. zdanie główne: Powiedziała (co?)
odpowiedź na to pytanie jest w zdaniu pobocznym: Że jest chora.
playWir helfen euch, wenn ihr unsere Hilfe braucht. Pomożemy wam, jeśli potrzebujecie naszej pomocy. zdanie główne: Pomożemy wam (w jakim przypadku?)
odpowiedź na to pytanie jest w zdaniu pobocznym: Jeśli potrzebujecie naszej pomocy.

Zdanie poboczne może występować przed zdaniem głównym, pomiędzy jego członami, ale także i za nim. W każdym z tych przypadków, zdanie poboczne jest oddzielone od zdania głównego przecinkiem:

playDa ich krank bin, bleibe ich heute zu Hause. Ponieważ jestem chory, zostanę dzisiaj w domu. zdanie poboczne przed zdaniem głównym
playIch studiere Germanistik, weil ich als Lehrer arbeiten will. Studiuję germanistykę, ponieważ chcę pracować jako nauczyciel. zdanie poboczne za zdaniem głównym
playDer Schriftsteller, der erst 30 Jahre alt ist, hat schon 20 Bücher geschrieben. Ten pisarz, który ma dopiero 30 lat, napisał już 20 książek. zdanie poboczne pomiędzy członami zdania głównego

Zdanie poboczne charakteryzuje się tym, że bezpośrednio po spójniku jest podmiot a orzeczenie (czasownik w formie osobowej) jest na końcu zdania.

playWenn es morgen nicht regnet, gehe ich spazieren. Jeśli jutro nie będzie padało, pójdę na spacer.
playSie hat gesagt, dass sie keine Zeit habe. Ona powiedziała, że nie ma czasu.
playWir sind müde, weil wir viel lernen. Jesteśmy zmęczeni, bo dużo się uczymy.
playIch sagte, dass das es eine gute Idee ist. Powiedziałam, że to jest dobry pomysł.

Jeśli orzeczenie składa się z kilku wyrazów (np. w czasie przeszłym), wówczas na końcu zdania jest ta część, która jest odmieniana przez osoby:

playDas Kind weint, weil es sein Geld verloren hat. Dziecko płacze, bo zgubiło swoje pieniądze.
playEr hat gesagt, dass er einen neuen Wagen gekauft habe. Powiedział, że kupił nowy samochód.
playSie wäre nur dann glücklich, wenn sie viel Geld verdienen würde. Ona tylko wtedy byłaby szczęśliwa, gdyby zarabiała dużo pieniędzy.

Gdy zdanie poboczne występuje przed zdaniem głównym, wówczas zdanie główne zaczyna się od czasownika. Czyli mamy konstrukcję: czasownik, czasownik:

playDa ich kein Geld habe, kann ich mir diese Jacke nicht leisten. Ponieważ nie mam pieniędzy, nie mogę pozwolić sobie na tę kurtkę.
playWenn ich mehr Zeit hätte, würde ich Tennis spielen. Gdybym miała więcej czasu, grałabym w tenisa.
playWenn du etwas nicht verstehst, sollst du den Lehrer fragen. Jeśli czegoś nie rozumiesz, powinieneś zapytać nauczyciela.
playNachdem er in den Zug eingestiegen war, suchte er einen freien Platz. Po tym jak wsiadł do pociągu, poszukał wolnego miejsca.

Czasownik na końcu zdania pobocznego powoduje, że zdanie główne też zaczyna się od czasownika.

Komentarze (13)

Artmedia9
02 lis 2017

Jeśli "sei" w tej mowie zależnej jest poprawne, to czy możnaby tu wymiennie użyć "ist"? To bardziej intuicyjne

mazur.a92
08 sie 2016

Ich sagte, dass das es eine gute Idee ist. Powiedziałam, że to jest dobry pomysł.
Er hat gesagt, dass er einen neuen Wagen gekauft habe. Powiedział, że kupił nowy samochód.

dlaczego w jednym zdaniu pobocznym jest czasownik haben a w drugim nie?

FrauKloss
17 kwi 2015

Mam pytanie! W zdaniu: "Da ich krank bin, bleibe ich heute zu Hause." słówko "da" oznacza "ponieważ". Czy ma ono także inne zastosowania? Jak go używać?

nataliann
21 sie 2014

Do marenka 86:
Oczywiście,że można łączyć dwa czasy przeszłe w zdaniu. Jednak nie masz racji. W zdaniu są użyte nie, jak napisałaś: Perfekt i Imperfekt, czyli Präteritum, ttylko są tu czasy: Plusquamperfekt, czyli czas zaprzeszły i Präteritum,czyli czas przeszły. Czasu zaprzeszłego używamy, jeżeli jakaś czynność została przez nas wykonana wcześniej, niż kolejna czynność, która też została wykonana i wyrażamy ją w czasie przeszłym. Tzn. on najpierw wsiadł do pociągu, a po tym jak już wsiadł, poszukał wolnego miejsca.

nataliann
21 sie 2014

Do andymen i Kafisto:
forma osobowa -sei- została poprawnie użyta w zdaniu, gdyż jest to mowa zależna.

andymen
08 lut 2014

najprawdopodobniej :)

andymen
08 lut 2014

Doczytałem, że w zdaniu "Sie hat gesagt, dass sie krank sei" jest zastosowana mowa zależna więc najprowdopodobniej to zdanie jest poprawne. Ewentualnie niech mnie ktoś poprawi.

Kafiso
04 sty 2014

Moim zdaniem również powinno być "Sie hat gesagt, dass sie krank IST."

andymen
24 gru 2013

Dlaczego "Sie hat gesagt, dass sie krank SEI." a nie "Sie hat gesagt, dass sie krank IST."?

edwardolapiest…
24 lis 2013

@marenka86 >>> Oczywiście, że można "łączyć" dwa czasy przeszłe. Napisałem "łączyć" w cudzysłowie, ponieważ nie do końca są one połączone, a w zasadzie wcale nie są. Traktuj obie części tego zdania jak dwa osobne.

Skomentuj

Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.