Szyk wyrazów w zdaniu złożonym współrzędnie - język niemiecki

Zdanie złożone współrzędnie to zdanie składające się z minimum dwóch (a może być ich więcej) pojedynczych wypowiedzeń. Jak nam wiadomo (a ci, którym jeszcze nie wiadomo, dowiedzą się właśnie teraz) w zdaniu pojedynczym orzeczenie (czyli czasownik w formie osobowej) występuje zawsze na drugim miejscu, niezależnie jaka część zdania go poprzedza.

playHerr Blume kauft einen Schlafanzug. Pan Blume kupuje piżamę. na pierwszym miejscu jest podmiot
playGebäck isst Dominik am liebsten. Pieczywo Dominik je najchętniej. na pierwszym miejscu jest dopełnienie
playHeute gehen wir ins Theater. Dzisiaj idziemy do teatru. na pierwszym miejscu jest okolicznik czasu

A co się dzieje z czasownikiem, kiedy takich wypowiedzi jest więcej i tworzą one przy tym wszystkim jedno, czasami bardzo długie, zdanie? Rozróżniamy tutaj trzy typy zdań:

bezspójnikowe - w tych zdaniach wypowiedzi rozdzielone są przecinkiem a w każdej z pojedynczych wypowiedzi czasownik jest na drugim miejscu po przecinku:

playDie Mutter ruft, das Kind kommt. Matka woła, dziecko przychodzi.
playDer Lehrer fragt, die Schüler antworten. Nauczyciel pyta, uczniowie odpowiadają.
playMaria besucht mich heute, Anton besucht mich morgen. Maria odwiedzi mnie dzisiaj, Anton odwiedzi mnie jutro.

ze spójnikami - po których występuje szyk prosty - po spójniku występuje podmiot, po nim orzeczenie a następnie reszta zdania. Szyk prosty występuje po spójnikach:

playund a, i
playaber ale
playdenn bo, ponieważ
playoder albo
playsondern lecz

Pamiętajmy, iż pierwsze zdanie pozostaje bez zmian, a szyk zmienia się tylko w zdaniu ze spójnikiem. A oto przykłady:

und (a, i)

playIch kaufe einen Blumenstrauß und du besorgst ein Geschenk. Ja kupię bukiet kwiatów a ty zatroszczysz się o prezent.
playSeine Schwester interessiert sich für Musik und er treibt Sport. Jego siostra interesuje się muzyką a on uprawia sport.
playAm Abend kommen meine Gäste und ich muss mich früher vorbereiten. Wieczorem przyjdą moi goście i muszę się wcześniej przygotować.

aber (ale)

playSie sagte etwas zu mir, aber ich habe sie nicht gehört. Powiedziała coś do mnie, ale ja jej nie usłyszałam.
playWir besuchen dich gerne, aber du hast heute keine Zeit. Chętnie cię odwiedzimy, ale ty nie masz dzisiaj czasu.
playDie Mutter sang dem Kind ein Lied, aber es weinte weiter. Matka zaśpiewała dziecku piosenkę, ale ono płakało nadal.

denn (bo, ponieważ)

playWir gehen heute nicht spazieren, denn es regnet den ganzen Tag. Nie idziemy dzisiaj na spacer, ponieważ cały dzień pada.
playEr liegt im Krankenhaus, denn er ist sehr krank. Leży w szpitalu, ponieważ jest bardzo chory.
playAnke ist müde, denn sie hat viel gearbeitet. Anke jest zmęczona, bo dużo pracowała.

oder (albo)

playRobert geht am Abend tanzen oder er bleibt zu Hause. Robert pójdzie wieczorem potańczyć albo pozostanie w domu.
playIch lese ein Buch oder ich schreibe einen Brief an meine Freundin. Poczytam książkę albo napiszę list do mojej przyjaciółki.
playIngeborg geht zum Arzt oder ihre Mutter gibt ihr einen Hustensaft. Ingeborg pójdzie do lekarza albo jej matka da jej syrop.

sondern (lecz)

playEr trinkt heute keinen Kaffee, sondern er kauft nur Wasser. On nie pije dzisiaj kawy, lecz kupuje tylko wodę.
playIch schreibe keinen Brief, sondern ich lese ein Buch. Nie piszę listu, lecz czytam książkę.
playIhr mögt kein Brot, sondern ihr esst immer Brötchen. Nie lubicie chleba, lecz zawsze jecie bułeczki.

ze spójnikami, po których występuje szyk przestawny - bezpośrednio po spójniku występuje czasownik, po nim podmiot a następnie reszta zdania. Oto spójniki, po których występuje szyk przestawny:

playdann potem, następnie
playdeshalb
playdarum
playdeswegen
dlatego
playsonst w przeciwnym razie
playtrotzdem mimo to
playaußerdem oprócz tego

Także w tym przypadku zdanie bez spójnika pozostaje bez zmian.

dann (potem, następnie)

playZuerst esse ich ein Frühstück, dann putze ich mir die Zähne. Najpierw zjem śniadanie, następnie umyję zęby.
playTom arbeitet bis 17 Uhr, dann macht er Einkäufe. Tom pracuje do godziny 17, potem robi zakupy.
playDie Lehrerin korrigiert zuerst die Klassenarbeiten, dann bespricht sie diese mit den Schülern. Nauczycielka najpierw poprawia prace klasowe, potem omawia je z uczniami.

deshalb/darum/deswegen (dlatego)

playAndy ist krank, deswegen bleibt er heute zu Hause. Andy jest chory, dlatego zostaje dzisiaj w domu.
playWir haben kein Geld, deshalb nehmen wir einen Kredit auf. Nie mamy pieniędzy, dlatego bierzemy kredyt.
playDer Student ist zu spät aufgestanden, darum hat er sich zu der Vorlesung verspätet. Student wstał zbyt późno, dlatego spóźnił się na wykład.

sonst (w przeciwnym razie)

playDu musst mehr lernen, sonst bestehst du die Prüfung nicht. Musisz się więcej uczyć, w przeciwnym razie nie zdasz egzaminu.
playSie sollen sich beeilen, sonst verpassen Sie den Zug. Powinna się Pani pośpieszyć, w przeciwnym razie spóźni się Pani na pociąg.
playEr fährt nicht schnell, sonst könnte er einen Unfall verursachen. On nie jedździ szybko, w przeciwnym razie mógłby spowodować wypadek.

trotzdem (mimo to)

playEs regnet stark, trotzdem geht er spazieren. Mocno pada, mimo to on idzie na spacer.
playSie hat wenig Geld, trotzdem kauft sie einen neuen Wagen. Ona ma niewiele pieniędzy, mimo to kupuje nowy samochód.
playIch spreche kein Griechisch, trotzdem wohne ich in Athen. Nie mówię po grecku, mimo to mieszkam w Atenach.

außerdem (oprócz tego, poza tym)

playIch gebe dir kein Geld, außerdem schuldest du mir noch 4 Euro. Nie dam ci żadnych pieniędzy, poza tym jesteś mi winień jeszcze 4 euro.
playWir können ihr nicht helfen, außerdem will sie unsere Hilfe nicht. Nie możemy jej pomóc, poza tym ona nie chce naszej pomocy.
playBerta antwortet auf meine E-Mails nicht, außerdem geht sie ans Telefon auch nicht. Berta nie odpowiada na moje emaile, oprócz tego nie odbiera także telefonu.
Komentarze (19)

Forma "Sie hat gesagt, dass sie keine Zeit habe." jest poprawna, ponieważ użyta została mowa zależna- Indirekte Rede, w której czasownik jest w formie Konjunktiv I. :)

Sie hat gesagt, dass sie keine Zeit habe.

Nie "Sie hat gesagt, dass sie keine Zeit hat"?

Zdanie z robertem jest dosyć kontrowersyjne i każdy ma cząstkę racji, jednak mimo wszystko zdanie jest poprawne, lecz tak jak powiedziałem jest dosyć kontrowersyjne

Rzeczownik nie może stać sam.

Kommentarz do zdania: Robert geht am Abend tanzen oder er bleibt zu Hause.
Widzę,że co do tego zdania też są wątpliwości, dlatego uznałam,że napiszę jak ja to widzę.
Uważam,że zdanie to zostało prawidłowo napisane, gdyż jeżeli ktoś idzie do domu- to powiemy er geht nach Hause, ale jeżeli on jest w domu i on w tym domu pozostanie (czasownik bleiben,świadczy to takiej właśnie sytuacji), wtedy powiemy- er bleibt zu Hause.

Tak, zgadzam się z opiniami.
Mieszkam i pracuję w Niemczech od lat. W języku potocznym Niemcy używają czasami rodzajników przed imionami. Ale zauważyłam,że tylko wtedy, gdy z kontekstu wypowiedzi wynika, że imię danej osoby stoi w połączeniu z Akkusativem albo Dativem. Nie jestem nauczycielem, uczyłam się języka samodzielnie przy pomocy początkowo Gramatyki Bęzy, a potem niemieckiego wydania Gramatyki z ćwiczeniami. I tam też widziałam,że NIE UŻYWA SIĘ RODZAJNIKA PRZED IMIONAMI. Myślę,że chodzi o to, że jeżeli ktoś chce powiedzieć, że np. coś do np. coś Kerstin dałam, to oni powiedzą to z rodzajnikiem, żeby każdy wiedział- komu czemu dałam- ich habe der Kerstin gegeben. ALE NIE JESTEM NAUCZYCIELEM I DO KOŃCA NIE WIEMCZY TO TAK MOŻNA TŁUMACZYĆ. TO JEST MOJA TEZA, która jest wynikiem obserwacji i obcowaniem w pracy z Niemcami.

ja mieszkam w Niemczech i pozatym mowa potoczna jest tez inna,sa tez Niemcy ktorzy sami robia bledy gramatyczne osobiscie takich poznalam.Ale zeby gramatyka sie zmieniala to raczej watpliwe.Po prostu jezyk potoczny zawsze sie rozni od szkolnego,w Polsce tez,nie wspomne o dialektach,ktorych czasami oni sami nie rozumieja.

Kochani, czy ktoś żyje w Niemczech z was? Ja tak. Naturalnie, że używa się rodzajników przed imionami. Szkoły źle uczą. Musiałam się na miejscu od nowa uczyć, ponieważ gramatyka się zmienia w ciągu lat. :) Pozdrawiam.

@marik86 >>> Jest napisnane poprawnie. "Nach Hause" znaczy "do domu", a "zu Hause" znaczy "w domu". Np. Ich bin zu Hause (Jestem w domu). Ich fahre nach Hause (Jadę do domu).

@davvv >>> Rodzajników nie używa się PRZED imionami, nazwiskami i nazwami własnymi (są pewne wyjątki). To zdanie, o którym piszesz, jest poprawnie napisane. Co do wyjątków, to używamy ich między innymi wtedy, gdy jakaś osoba jest okreslona dodatkowo przymiotnikiem, np. Der KLEINE Patryk ist schlafen gegangen (MAŁY Patryk poszedł spać).

-zu Hause bleiben- jest jak najbardziej prawidłowe

Moim zdaniem dobrze jest, z tego co slyszalam mowi sie ' zu Hause bleiben'. No chyba ze zalezy od kontekstu, w takim razie czy moze to ktos wytlumaczyc???

Moje spostrzeżenie.
W zdaniu "Robert pójdzie..." faktycznie jest błąd ale samo słowo "bliebt" jest ok tylko, że skoro pozostanie w domu to powinno być "nach Hause" a nie "zu".

specjalista nie jestem ale chyba jest wszystko oki, rodzajnikow nie uzywa sie PRZY imionach i nazwiskach, a nie po nich. Jesli sie myle to sorki ,P

Moim zdaniem jest bład w pierwszym zdaniu: Herr Blume kauft einen Schlafanzug, powinno byc Herr Blume kauft Schlafanzug, ponieważ po imionach lub nazwiskach nie używa sie rodzajników

Podoba mi się, że lady_brigitte daje argument dlaczego jest tak a nie inaczej, jeśli ktoś ma inne spostrzeżenia.

Przeszkadza mi tylko tłumaczenie zdań z niemieckiego na polski, bo tak trochę mało po polsku brzmią. Rozumiem, że są tłumaczone dosłownie?

Pozdrawiam

bardzo przydatne;)

Bleiben (zostawać, pozostawać, zostać, pozostać)- jest poprawnie.
Ich bleibe
Du bleibst
Er/sie /es bleibt
Itd. Nie widzę błędu, wyjaśnisz co zauważyłaś?

Błąd w zdaniu: "Robert pójdzie wieczorem potańczyć albo pzostanie w domu. " słowo - pzostanie jest źle :)

Ogółem - fajny artykuł :)

Die Lehrerin korrigiert zuerst die Kassenarbeiten, ...
Ob das ist Richtig ???, oder Klassenarbeiten

Mit freundlichen Grüßen
Jur55

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.